Geschreven op 23 januari 2022 door Martine van der Haven-Laros. Laatste update: 15 maart 2026.

De geschiedenis van LEGO treinen: van houten rails tot Powered Up

LEGO treinen zijn er al sinds 1966 en hebben in die tijd meer technologische omwentelingen meegemaakt dan de meeste andere speelgoedlijnen. Van handgetrokken wagons op houten rails tot elektrische treinen die jij bestuurt via een app op je telefoon: elk tijdperk had zijn eigen charme, zijn eigen techniek en zijn eigen fans. In de winkel kwamen regelmatig mensen binnen met een doos tweedehands LEGO uit de jaren ’80 of ’90, en de nostalgie was altijd voelbaar. Niet alleen bij de kinderen, maar zeker ook bij de ouders die zelf ooit met diezelfde sets hadden gespeeld.

In dit artikel neem ik jou mee langs alle tijdperken van de LEGO trein. Van de blauwe rails uit de jaren ’60 tot het huidige Powered Up-systeem. Wil jij weten welke sets er nu verkrijgbaar zijn? Bekijk dan ons actuele overzicht van alle LEGO trein sets.

Het blauwe tijdperk (1966-1979)

De allereerste LEGO trein verscheen in 1966 als set 080: een eenvoudige wagon die met de hand werd voortgeduwd over blauwe plastic rails. Een jaar later, met set 115, deed de eerste motor zijn intrede via een 4,5 volt batterij in de trein zelf. Vanaf 1969 schakelde LEGO over op 12 volt, waarbij de stroomvoorziening via de rails liep vanuit een externe transformator.

De blauwe rails zijn voor veel LEGO-fans nog steeds het meest nostalgische onderdeel van deze periode. De kleur, de vormgeving en het geluid van een trein die over die rails reed: het is iets wat bijblijft. Sets uit dit tijdperk zijn inmiddels zeldzaam en worden door verzamelaars hoog gewaardeerd.

Het grijze tijdperk (1980-1990)

In 1980 vernieuwde LEGO het volledige treinsysteem. De blauwe rails maakten plaats voor grijze rails met donkergrijze dwarsliggers, wat de sets er realistischer uit liet zien. De transformator ondersteunde nu elektrisch bestuurbare wissels, seinen, ontkoppelaars en overwegen, waardoor de baan interactiever werd dan ooit.

De treinen zelf werden realistischer van vorm en de wagons werden langer, al kwamen de verhoudingen nog niet in de buurt van echte treinen. Dit tijdperk gold lang als het hoogtepunt van het klassieke LEGO treinsysteem, en sets uit de grijze periode zijn nog steeds populair op de tweedehandsmarkt.

Het 9V tijdperk (1990-2007)

In 1990 stapte LEGO over van 12 volt naar 9 volt. De stroomvoorziening liep nu direct via de rijrails, dezelfde spanning die LEGO ook gebruikte voor andere elektrische toepassingen zoals motoren, licht en geluid. Dat maakte het systeem consistenter en veiliger.

Het 9V-systeem gold destijds als het meest verfijnde treinsysteem dat LEGO ooit had gemaakt. De treinen reden soepel, de rails waren betrouwbaar en het systeem was goed uitbreidbaar. Nog altijd zijn 9V-sets erg populair onder verzamelaars, juist vanwege die kwaliteit en de herkenbare sets uit die periode.

Infraroodbesturing (2006-2010)

In 2006 introduceerde LEGO een afstandsbediening op infraroodbasis, ook wel het RC-systeem (Remote Controlled) genoemd. De stroomvoorziening ging terug naar een batterijhouder in de trein zelf, waardoor er geen aparte rails nodig waren voor de elektriciteit. Het voordeel was dat meerdere treinen tegelijk konden worden bediend zonder ingewikkelde elektrische schakelingen.

In 2007 kondigde LEGO aan dat zowel de 9V- als de RC-productlijn stopgezet zouden worden. De opvolger was Power Functions, een nieuw systeem met meer mogelijkheden.

Power Functions (2010-2019)

Power Functions was het eerste systeem waarbij LEGO alle bewegende onderdelen, van treinen tot kranen en auto’s, via dezelfde componenten kon aansturen. De afstandsbediening werkte via infrarood en kon meerdere kanalen aansturen, wat het mogelijk maakte om meerdere treinen tegelijk te bedienen.

Voor treinen was er een speciale afstandsbediening met draaiknoppen voor soepele snelheidsregeling. Power Functions was populair, maar had één nadeel: de infraroodverbinding vereiste een directe zichtlijn tussen afstandsbediening en trein. Dat gaf problemen in tunnels of bij complexe baanopstellingen.

Powered Up (2019-heden)

Powered Up is het huidige systeem van LEGO en verving Power Functions volledig. Het grootste verschil: Powered Up werkt via Bluetooth in plaats van infrarood. Dat betekent geen zichtlijn meer nodig, stabielere verbinding en besturing via een gratis app op smartphone of tablet.

Via de Powered Up app regel jij de rijrichting, snelheid en verlichting van de trein. Je kunt er ook automatische acties mee instellen, zoals een trein die stopt bij een bepaalde kleurentegel op de rails. Alle huidige LEGO City treinsets, waaronder de Passagierssneltrein (60337) en de Politietreinoverval (60508), gebruiken Powered Up.

Powered Up is niet achterwaarts compatible met Power Functions of 9V. De rails passen mechanisch wel op elkaar, maar de elektrische aandrijving is anders en niet uitwisselbaar zonder aanpassingen.

Zijn oude LEGO rails nog te gebruiken?

Een vraag die ik in de winkel regelmatig kreeg: kunnen de rails van opa’s oude LEGO-trein nog worden gebruikt met een nieuwe set? Het antwoord hangt af van welk systeem jij hebt.

De rails van alle systemen vanaf het grijze tijdperk (1980 en later) passen mechanisch op elkaar. Jij kunt grijze 9V-rails en moderne City-rails door elkaar gebruiken voor de baanopbouw. De elektrische aandrijving werkt echter anders per systeem. Een Powered Up-locomotief rijdt gewoon over oude 9V-rails, maar haalt zijn stroom uit de eigen batterij en niet uit de rails. Combineren voor de baan kan dus prima, combineren voor de aandrijving niet.

Wil jij weten welke sets momenteel nog verkrijgbaar zijn en welke uit de collectie zijn gegaan? Lees dan ons overzicht van LEGO treinen uit de collectie.

Veelgestelde vragen over de geschiedenis van LEGO treinen

Wanneer stopte LEGO met de 9V treinen?

LEGO kondigde in 2007 aan dat de 9V-productlijn stopgezet zou worden. De laatste 9V-sets werden rond 2008 nog verkocht, waarna het systeem officieel werd beëindigd. 9V-sets zijn inmiddels populaire verzamelobjecten en worden op de tweedehandsmarkt goed verkocht.

Zijn oude LEGO rails compatible met nieuwe sets?

De rails van het grijze tijdperk (1980 en later) passen mechanisch op moderne City-rails. Jij kunt ze door elkaar gebruiken voor de baanopbouw. De elektrische aandrijving is niet compatible: een Powered Up-trein haalt zijn stroom uit de eigen batterij en niet uit oude 9V-rails.

Wat is het verschil tussen Power Functions en Powered Up?

Power Functions werkte via infrarood en vereiste een directe zichtlijn tussen afstandsbediening en trein. Powered Up werkt via Bluetooth, heeft geen zichtlijn nodig en wordt bestuurd via een gratis app. Powered Up biedt meer functies en een stabielere verbinding, maar is niet achterwaarts compatible met Power Functions.

Welke LEGO treinen zijn het meest waard voor verzamelaars?

Sets uit het 9V-tijdperk en bijzondere sets met korte productruns zijn het populairst onder verzamelaars. De klassieke 7740 intercity trein, de 60052 vrachttrein en de Creator Expert Krokodil-locomotief (10277) worden goed betaald op de tweedehandsmarkt. Bewaar altijd de originele doos en instructies voor maximale waarde.

Kan ik een oude LEGO trein moderniseren met Powered Up?

Ja, dat kan. Jij kunt een oude treinmotor vervangen door een Powered Up-motor en hub, waarna de trein via de app bestuurd kan worden. Dit vereist wel enige technische kennis en het aanpassen van de bouw. Er zijn online communities van LEGO-treinliefhebbers die hiervoor gedetailleerde instructies delen.